U hoeft hiervoor heus niet à la wijlen koningin Fabiola aan de stichtingen: is u gehuwd onder een stelsel van scheiding van goederen? Dan kan het zo simpel zijn als een toekennings- en verblijvingsbeding in uw huwelijkscontract te schrijven. Het eerste zorgt ervoor dat eigen goederen van de vooroverleden echtgenoot toegekend worden aan de langstlevende, met het tweede kan je ervoor zorgen dat van onverdeelde goederen, het onverdeeld gedeelte “verblijft” bij (lees: toekomt aan) de langstlevende.
Gezien het hier gaat om huwelijksvoordelen en niet om een schenking of erfrechtelijke verkrijging is er (bij gebrek aan specifieke fiscale bepalingen daaromtrent – die voor het wettelijk stelsel overigens wel bestaan) dus ook geen sprake van schenk- of erfbelasting: voor roerende goederen gebeurt die overdracht bijgevolg belastingvrij, voor onroerende goederen zal bij een toekenningsbeding het verkooprecht verschuldigd zijn en bij een verblijvingsbeding het verdeelrecht. Let wel: de Vlaamse Belastingdienst kan uw overeenkomst wel steeds aftoetsen aan de antimisbruikbepalingen. Van fiscaal misbruik zal evenwel geen sprake zijn wanneer er voldoende niet-fiscale motieven aan het beding ten grondslag liggen. Zo werden de verzorgingsgedachte en bescherming tegen aanspraken van de kinderen in het verleden als niet-fiscaal motief aanvaard.
Zij die onder het wettelijk stelsel gehuwd zijn, niet getreurd, want daar bestaat er dan weer een ander fiscaal achterpoortje, dat van nut kan zijn ingeval van terminale ziekte: de zogeheten “asymmetrische” of “ongelijke uitbreng”. Wanneer geweten is dat het einde nadert, dan kan, via een (aanpassing aan het) huwelijkscontract het gemeenschappelijk vermogen volledig naar het eigen vermogen van de vermoedelijke langstlevende worden overgeheveld. Wanneer vervolgens de zieke echtgenoot komt te overlijden, wordt het uitgebrachte vermogen niet onderworpen aan erfbelasting, want dit behoort ingevolge de uitbreng immers reeds toe aan de langstlevende.
Matthias Diependaele ziet hier alvast geen graten in: “er zal later toch erfbelasting op moeten worden betaald” luidt zijn redenering “en mogelijks zelfs meer, nu het vermogen van de langstlevende partner namelijk groter wordt, waardoor hij of zij mogelijk in een hogere belastingschijf komt.” We zullen de argeloze minister-president maar niet uitleggen dat die langstlevende op zijn of haar beurt ook een hele fiscale trukendoos ter beschikking heeft, waarvan de meest evidente truc er natuurlijk uit bestaat vervolgens alles weg te schenken: zij het belastingvrij (via een bank- of handgift), zij het belast aan de veel gunstigere tarieven in de schenkbelasting.
Deze fiscale achterpoortjes blijven wellicht dus nog wel even open staan. Doe er uw voordeel mee!
Auteur: Kenneth Van Acker (30 september 2025)
