86procent tegoeder trouw (maar wél jarenlang beboet)
Bij overtredingen zonder de bedoeling om belasting te ontwijken, was tot voor kort voorzien in een verhoging van 10% bij een eerste
overtreding, waarvan “kon” worden afgezien in geval van goeder trouw. Het woordje “kan” werd door de fiscus echter
geïnterpreteerd als “moet niet” en in de praktijk werd die belastingverhoging dan ook als automatisme opgelegd in geval van een
eerste overtreding. Daarmee was de kous overigens nog niet af: was uw aangifte laattijdig of had u verliezen, dan was u dubbel de
klos, want die belastingverhoging werd toegepast op het volledige laattijdig aangegeven inkomstengedeelte en eventuele verliezen
kon u bij toepassing van die belastingverhoging van minstens 10% niet aftrekken, met als gevolg dat u dus belasting verschuldigd
kon zijn op een winst die er (gecumuleerd) niet was…
Tot voor kort dus. Want na meermaals terug te zijn gefloten in de rechtspraak (waar de fiscus zich overigens in andere op dat
moment lopende dossiers dan weer niets van bleek aan te trekken…), en n.a.v. het regeerakkoord waarin werd ingespeeld op deze
problematiek, werd afgelopen zomer een programmawet goedgekeurd als gevolg waarvan er voortaan het volgende in de wet te
lezen valt: “Er wordt afgezien van een belastingverhoging bij een eerste te goeder trouw begane overtreding. Goede trouw wordt,
behoudens bewijs van het tegendeel, vermoed te bestaan bij de belastingplichtige die een eerste overtreding heeft begaan (…).” Dat
vermoeden van goede trouw geldt echter niet ingeval van aanslagen van ambtswege (aan de orde ingeval van o.a. niet of niet tijdig
indienen van een aangifte of van een antwoord op een vraag om inlichtingen of bericht van wijziging), waar het aan de
belastingplichtige zelf is om aan te tonen dat hij ter goeder trouw was (hetgeen overigens wel vaak de moeite kan lonen, nu we in de
praktijk vaststellen dat bij gedegen motivering van de goede trouw, de administratie zich in bepaalde gevallen relatief coulant lijkt op
te stellen).
Let wel: de fiscus heeft al een interne “no pasarán”-lijst opgesteld van zaken waartegen zondigen steeds direct wordt bestraft met de
10% belastingverhoging. Bijvoorbeeld wanneer u privé-kosten in uw vennootschap draait. En dat is nu uiteraard wel zowat de
correctiepost bij uitstek bij een controle. We verdachten de fiscus ervan zelf deze lijst opgesteld te hebben op basis van hun
hitparade van wat ze het vaakst corrigeren, maar ze blijken gesteund te zijn door de vermeldingen in de voorbereidende werken van
de wet…
Dat het overgrote deel van de overtredingen echter weldegelijk te goeder trouw gebeurt, is recent gebleken. “Van de 62.600
mogelijke belastingverhogingen zijn er 53.800 niet toegepast” liet minister van financiën Jan Jambon weten. Voor mensen met enige
zin voor fiscale rechtvaardigheid is dit tenenkrullend, nu het voorgaande immers impliceert dat de fiscus de afgelopen jaren
(ontiegelijk) veel belastingplichtigen ten onrechte heeft beboet.
Een “fiscaal sanctie-schandaal” noemde Michel Maus het eerder al. En dat mag gerust zo geheten worden…
Auteur: Kenneth Van Acker (4 mei 2026)
