Sommige mensen werken graag met een maatschap om een vermogensplanning te organiseren. Het idee is dat de ouders de beslissingsmacht over het vermogen dat in de maatschap wordt gebracht, behouden; maar dat de kinderen eigenlijk alvast in de context van erfbelasting de eigendom bezitten. Dat maakt dat ouders zich niet ongerust moeten maken dat ze zich “uitkleden voor het slapen gaan” (want ze bepalen nog alles en kunnen in die zin “voor zichzelf zorgen als het nodig mocht blijken te zijn”…) of dat diverse “Ferrari-syndromen” kunnen toeslaan (waarbij de kinderen hun zwakke schouders de net gekregen weelde niet aankunnen en dat die begiftigden met het vermogen “tal van zottigheden gaan uitsteken”…) én toch wordt er betracht dat er bij het overlijden van de ouders (quasi) niets meer betaald moet worden aan Vadertje Staat want op het aangifteformulier voor de erfbelasting blijft heel deze maatschap-structuur terecht onvermeld. Uiteraard worden de ambtenaren van VLABEL al van minder chagrijnig…
Nu lijken deze laatsten een perfide en perfecte aanvalspiste uitgedokterd te hebben. Een beetje verder surfend op het adagium “donner et retenir ne vaut” (met andere woorden: iets geven, maar er toch de hand op blijven leggen, betekent dat de schenking eigenlijk niet geldig is, want je aanvaardt de gevolgen van het schenken zelf niet. In plat West-Vlaams noemen we dat “gegoven is gegoven en were-pakken is stelen” 😉). Dus als de begiftigde in het geheel niets te beslissen heeft over hetgeen geschonken werd, dan wordt de bedoeling van de wet gefrustreerd en er werd zelfs in de wet een expliciete fictie opgenomen om zulke “eigenlijk is het maar geschonken wanneer ik overleden ben”-truken te counteren. De vermogensoverdracht op deze manier organiseren is volgens VLABEL dus (hou u vast!) fiscaal misbruik…
Nu zal het u niet verbazen dat quasi alle maatschap-oplossingen net die specifieke eigenschap delen: de ouders behouden de facto (quasi) volledige controle. Conclusie: zowat alle maatschapsstructuren mogen opnieuw kritisch tegen het licht gehouden worden want als VLABEL bij haar standpunt blijft én gelijk krijgt bij de rechtbanken, dan is het allemaal een maat voor niets geweest en lonken er toch erfbelastingen in orde van grootte van 27% aan de einder…!
Maar niet getreurd: de oplossing ligt in veel gevallen binnen handbereik. Heeft u een “topholding” of een “patrimonium-management-holding-spaarpot”-vennootschap? Dan kan u van diens aandelen de blote eigendom schenken en door het u voorbehouden van het vruchtgebruik, blijft u toch aan de touwtjes trekken tot Sint-Pieter u op audiëntie roept… Deze oplossing kost u (naast de “werkingskosten” van de vennootschap uiteraard) in het slechtste geval 3% als uw kinderen de gelukkigen zijn bij de schenking of 7% wanneer “wildvreemden” uw cadeau krijgen. In sommige gevallen kan zelfs 0% van toepassing zijn, maar bij die “spaarpot-vennootschappen” van hierboven, is die kans eerder klein.
Laat ons niet wanhopen: het zou de eerste keer niet zijn dat VLABEL na een jarenlange calvarietocht langs Belgische rechtbanken, en dit tot en met het Hof van Cassatie, uiteindelijk het onderspit moet delven en met hangende pootjes en met ferm opgekrulde neus tegen haar zin overstag gaat. Maar in die gevallen waarbij de begiftigden geen enkele zeggenschap hebben, lijken ze hier wel kans te maken om niet teruggefloten te worden…
Wat er ook van zij: sliep u rustig door een regeling met een maatschap? Blijf dat doen, maar steek toch eens uw licht op bij ons om desgevallend de statuten van uw maatschap aan te passen om deze in lijn te brengen met de recente ontwikkelingen of wie weet, heeft u ergens nog een vennootschapje aan het hoofd van uw vermogen staan waarmee dit alles voor u een storm in een glas water kan worden… (En als kers op de taart: de beruchte meerwaardebelasting die nu al maandenlang alle kranten beheerst, die telt gewoonweg niet in de vennootschapsbelasting, dus daar kan u misschien nog een bonusje binnenrijven sterker dan de 2+5 acties waarmee sommige supermarkten gescoord hebben…)
Jan Baert (23 december 2025)
